Giriş

Arkeoloji bilimi, klasik kazı ve yüzey araştırması yöntemlerinin ötesine geçerek dijital teknolojilerin sunduğu imkânları her geçen gün daha fazla benimsemektedir. Bartın Üniversitesi (BARÜ), yürüttüğü akademik çalışmalar ve teknolojik altyapı yatırımlarıyla Türkiye'deki dijital arkeoloji faaliyetlerine ivme kazandırmaktadır. Üniversite bünyesinde gerçekleştirilen projeler, arkeolojik alanların milimetrik hassasiyetle belgelenmesini, tahribata açık yapıların dijital arşivlerde korunmasını ve bilimsel verilerin küresel ölçekte paylaşılmasını kolaylaştırmaktadır.

Geleneksel yöntemlerle on yıllar sürebilecek belgeleme çalışmaları, günümüzde insansız hava araçları (İHA), fotogrametri, LiDAR ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) sayesinde çok daha kısa sürelerde ve yüksek doğruluk payıyla tamamlanabilmektedir. BARÜ'nün bu alandaki girişimleri, özellikle Batı Karadeniz bölgesinin zengin ama az araştırılmış arkeolojik potansiyelini ortaya çıkarmak açısından kritik bir rol oynamaktadır.

Tarihsel ve Arkeolojik Bağlam

Batı Karadeniz bölgesi, antik dönemde Paphlagonia (Paflagonya) sınırları içerisinde yer alan, Amastris (Amasra), Tieion (Filyos) ve Hadrianapolis (Eskipazar) gibi önemli antik kentlere ev sahipliği yapan stratejik bir coğrafyadır. Bu bölgedeki arkeolojik kalıntılar, yoğun bitki örtüsü, nemli iklim koşulları ve modern yapılaşma baskısı nedeniyle hızlı bir yıpranma süreciyle karşı karşıyadır. Bu durum, dijital belgeleme yöntemlerinin aciliyetini ve önemini artırmaktadır.

Dijital arkeoloji, yalnızca görsel bir arşiv oluşturma süreci değildir. Elde edilen üç boyutlu (3D) veriler, mimari elemanların yapısal analizlerinde, restorasyon projelerinin simülasyonlarında ve hatta antik dönemdeki arazi kullanım modellerinin yeniden kurgulanmasında kullanılmaktadır. Örneğin, fotogrametrik yöntemlerle taranan bir tapınak kalıntısı veya kaya mezarı, fiziksel olarak zarar görse dahi dijital ikizi sayesinde aslına uygun olarak yeniden ihya edilebilmektedir.

Uzman Değerlendirmesi