Pantheon Nedir? Roma’daki Pantheon, Paris Panthéon’u ve Mitolojik Anlamı

Pantheon Nedir? Roma, Paris ve Mitoloji Pantheonu

7 Ocak 2026 • tr-TR

Pantheon nedir? Roma’daki ünlü Pantheon tapınağı, Paris’teki Panthéon ve mitolojide “tanrılar topluluğu” anlamıyla pantheon kavramını; tarihçe, mimari ve kültürel bağlamıyla tek yazıda topladık.

İçindekiler

1. Pantheon ne demek?
2. Roma’daki Pantheon (M.S. 126)
3. Paris’teki Panthéon (1790)
4. Mitolojik pantheon (Yunan/Roma)
5. Sık Sorulan Sorular

Pantheon ne demek?

Pantheon kelimesi Antik Yunanca kökenlidir: pan (“tüm”) + theion (“tanrılar”). Yani “tüm tanrılara adanmış” fikrini taşır. Bugün üç ana anlamda kullanılır:

• Mitoloji: Bir kültürün tanrılar topluluğu (Yunan pantheonu, Roma pantheonu).
• Mecazi: Bir alanın “en saygın isimleri” (ör. “bilim insanlarının pantheonu”).
• Yapı adı: Roma’daki Pantheon ve Paris’teki Panthéon gibi ikonik anıtlar.

Roma’daki Pantheon: Mimari Bir Başyapıt

Roma’daki Pantheon, antik dünyanın en iyi korunmuş yapılarından biri kabul edilir. Mevcut yapı, İmparator Hadrianus döneminde yaklaşık M.S. 126 civarında tamamlanmıştır. Başlangıçta tüm Roma tanrılarına adanmış bir tapınakken, 609 yılında kiliseye dönüştürülmesi (Santa Maria ad Martyres) yapının korunmasında büyük rol oynamıştır.

Yapının en çarpıcı unsuru, yaklaşık 43,3 m çapındaki kubbesidir. Kubbenin tepesindeki oculus açıklığı içeriye doğal ışık alır; yağmur da bu açıklıktan girer (zemindeki drenaj sistemiyle kontrol edilir).

Roma Pantheon’un dış cephesi (Wikimedia Commons - CC lisansı).

İç mekân: Kubbe ve oculus’tan süzülen ışık.

Oculus detay (yüksek kaliteli).

Paris’teki Panthéon: Ulusal Hafızanın Anıtı

Paris Panthéon, Roma’daki Pantheon’dan esinlenen neoklasik bir yapıdır ve 1790’da tamamlanmıştır. Devrim sonrası dönemde ulusal öneme sahip kişilerin anıt mezarı olarak konumlanmıştır.

Yapının içinde sergilenen Foucault Sarkacı, Dünya’nın dönüşünü gözlemsel olarak gösteren simgesel bir deney düzenidir.

Paris Panthéon’un dış cephesi.

Mitolojik Pantheon: Tanrılar Topluluğu

Mitolojide pantheon, bir kültürün tanrılar sisteminin bütününü ifade eder. En bilinen örnek Yunan pantheonudur; Zeus, Hera, Poseidon, Athena gibi Olimpos tanrıları bu sistemin çekirdeğini oluşturur. Roma dünyasında ise bu tanrıların bir kısmı farklı adlarla (ör. Zeus–Jupiter) yeniden yorumlanmıştır.

Olimpos tanrıları pantheonu (illüstrasyon).

Sık Sorulan Sorular

Pantheon ile Panthéon aynı şey mi?

Kelime kökü aynı olsa da Roma’daki Pantheon ile Paris’teki Panthéon farklı yapılardır.

Pantheon neden bu kadar iyi korunmuş?

Yapının erken dönemde kiliseye dönüştürülmesi ve sürekli kullanımda kalması, korunmasına katkı sağlamıştır.

Oculus tam olarak ne işe yarar?

Oculus, kubbenin tepesindeki açıklıktır; ışık ve hava dolaşımı sağlar. Yağmur girişi drenajla yönetilir.