Yayın İlkeleri
Arkeoloji.Biz Yayın İlkeleri, haber ve analizlerimizin doğruluk, şeffaflık, bağımsızlık ve kültürel miras etiği çerçevesinde hazırlanmasına ilişkin temel kuralları açıklar.
1. Doğruluk ve Kaynak Doğrulama
Arkeoloji.Biz’de yayımlanan haberlerde mümkün olduğunca birincil kaynaklara öncelik verilir.
Resmî kurum açıklamaları, kazı ve araştırma ekipleri, müzeler, üniversiteler, bilimsel makaleler, akademik yayınlar, DOI kayıtları, araştırma raporları ve doğrudan uzman görüşleri temel kaynaklar arasında değerlendirilir.
Başka medya kuruluşlarının haberleri tek başına bilimsel doğrulama olarak kabul edilmez.
2. Haber ve Yorum Ayrımı
Haber metnindeki doğrulanabilir bilgiler ile Arkeoloji.Biz’in arkeolojik değerlendirmesi birbirinden ayrılır.
Yorum, görüş veya yorumlayıcı değerlendirme; doğrulanmış olgu gibi sunulmaz.
3. Kanıt Düzeyi
Arkeolojik veriler aktarılırken kanıt düzeyine göre “kesin”, “olası”, “öneriliyor”, “ön değerlendirme”, “araştırmacılara göre” veya “henüz doğrulanmadı” gibi ifadeler kullanılır.
Bir kazı ekibinin ilk açıklaması veya basın duyurusu, hakemli bilimsel yayınla aynı kanıt düzeyinde değerlendirilmez.
4. Sansasyonel Habercilikten Kaçınma
“Tarihi yeniden yazdı”, “gizem çözüldü”, “şok keşif”, “bilim insanlarını şaşkına çevirdi” gibi bilimsel kanıt düzeyini aşan ifadeler kullanılmaz.
Bir haber kaynağında bu tür ifadeler bulunması halinde Arkeoloji.Biz haberi yeniden değerlendirir ve bilimsel kanıt düzeyine uygun biçimde aktarır.
5. Doğru Bilimsel Terminoloji
Arkeoloji, paleontoloji, antropoloji, sanat tarihi, jeoloji ve diğer disiplinlerin kavramları birbirinin yerine kullanılmaz.
Tarihleme, kültür, dönem, uygarlık ve arkeolojik bağlam bilgilerinin doğru kullanılmasına dikkat edilir.
6. Başlık ve Görsel Doğruluğu
Başlık, spot ve görsel; haberin içeriğini veya bilimsel kanıt düzeyini çarpıtacak biçimde seçilmez.
Temsilî görseller mümkün olduğunca açıkça belirtilir.
Bir görselin haber konusu olan kazıya, esere veya döneme ait olmadığı durumlarda okuyucunun yanlış anlamasına yol açacak sunumlardan kaçınılır.
7. Kaynak Şeffaflığı
Haber hazırlanırken kullanılan temel kaynakların okuyucu tarafından kontrol edilebilmesine önem verilir.
Mümkün olduğu ölçüde resmî açıklamalar, akademik yayınlar ve birincil kaynaklar haber sonunda belirtilir.
8. Editoryal Bağımsızlık ve Çıkar Çatışması
Arkeoloji.Biz herhangi bir siyasi parti, kamu kurumu, şirket veya çıkar grubunun yayın organı değildir.
Yazar veya yayın ekibinin haber konusu olan kurum, proje veya kuruluşla okuyucunun değerlendirmesini etkileyebilecek bir ilişkisi varsa gerektiğinde açıklama yapılır.
Reklam ve sponsorlu içerik, haber görünümünde gizlenmez.
9. Kültürel Mirasın Korunması
Arkeoloji.Biz; kaçak kazı, definecilik, kültür varlığı ticareti ve arkeolojik alanların tahribini teşvik eden içerikler yayımlamaz.
Hassas arkeolojik alanların yağma veya zarar görme riskini artırabilecek kesin koordinat ve benzeri bilgiler gerektiğinde yayımlanmaz veya sınırlandırılır.
10. İnsan Kalıntıları ve Hassas Kültürel Materyal
İnsan kalıntıları, mezarlar ve hassas kültürel materyaller hakkında yayın yapılırken bilimsel gereklilik, insan onuru, kültürel bağlam ve toplumsal hassasiyet gözetilir.
11. Telif Hakkı ve İntihal
Kaynak gösterilmeden kopyalanmış metinler yayımlanmaz.
Alıntılar gerekli ölçüyle sınırlandırılır ve mümkün olduğunca kaynak belirtilir.
Fotoğraf ve diğer görsel materyallerin kullanım hakkı, lisansı ve kaynak bilgileri dikkate alınır.
12. Yapay Zekâ Kullanımı
Yapay zekâ araçları editoryal araştırmanın veya kaynak doğrulamanın yerine geçmez.
Yapay zekâ tarafından üretilen bilgiler tek başına kaynak kabul edilmez ve yayımlanmadan önce insan editoryal kontrolünden geçirilir.
Gerçek bir arkeolojik buluntuyu, alanı, kişiyi veya olayı yanıltıcı biçimde temsil eden yapay zekâ üretimi görseller gerçek haber fotoğrafı gibi kullanılmaz.
Yapay veya temsilî görsel kullanılması halinde okuyucunun yanıltılmaması esastır.
13. Düzeltme ve Güncelleme
Maddi hata tespit edildiğinde içerik düzeltilir.
Habere sonradan doğrulanmış yeni bilgi eklenmesi “güncelleme”, önceki bir bilginin yanlış olduğunun tespit edilmesi ise “düzeltme” olarak değerlendirilir.
Esaslı değişikliklerde okuyucuya açıklayıcı düzeltme veya güncelleme notu bırakılır.
14. Cevap Hakkı
Bir haberin doğrudan konusu olan kişi veya kurumların makul cevap ve düzeltme talepleri değerlendirilir.
Yasal düzeltme ve cevap hakkına ilişkin hükümler saklıdır.
