Giriş

Türkiye'de arkeolojik kazı ve koruma çalışmalarında son yıllarda köklü bir strateji değişikliğine gidilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hayata geçirilen "Geleceğe Miras" projesi, kazı çalışmalarının yalnızca yaz aylarıyla sınırlı kalmayıp 12 aya yayılmasını ve yerel üniversitelerin koordinasyon gücünden daha etkin yararlanılmasını öngörmektedir. Bu kapsamda, Denizli sınırları içinde yer alan ve Lykos (Çürüksu) Vadisi'nin en önemli iki metropolü olan Laodikeia ile Tripolis antik kentlerinin bilimsel sorumluluğu, restorasyon süreçleri ve alan yönetimi resmi olarak Pamukkale Üniversitesi'ne (PAÜ) emanet edilmiştir.

Bu kurumsal yetkilendirme, üniversitelerin sadece teorik bilgi üreten kurumlar olmanın ötesine geçerek, kültürel mirasın korunması, belgelenmesi ve geleceğe aktarılmasında doğrudan uygulayıcı rol üstlenmesini sağlamaktadır. PAÜ bünyesindeki arkeoloji, restorasyon, jeofizik ve sanat tarihi uzmanları, her iki kentte de multidisipliner bir çalışma modeli yürütmektedir.

Tarihsel ve Arkeolojik Bağlam

Pamukkale Üniversitesi'nin yönetim sorumluluğunu üstlendiği iki antik kent, Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerinde Batı Anadolu'nun en dinamik ekonomik ve kültürel merkezleri arasında yer almaktaydı. Kentlerin tarihsel arka planı ve arkeolojik önemleri şu şekilde detaylandırılabilir:

Laodikeia (Laodikeia ad Lycum)

MÖ 3. yüzyılın ortalarında Seleukos Kralı II. Antiohos tarafından eşi Kraliçe Laodike adına kurulan kent, özellikle Roma İmparatorluk Dönemi'nde (MÖ 1. yüzyıl - MS 3. yüzyıl) ticaret, finans ve tekstil üretimiyle büyük bir zenginliğe ulaşmıştır. Kentte yürütülen kazılarda ortaya çıkarılan anıtsal yapılar, bu ekonomik gücün mimari yansımalarıdır. Anadolu'nun en büyük stadyumlarından birine sahip olan kentte, iki tiyatro, devasa hamam kompleksleri, anıtsal çeşmeler (nymphaeum) ve kutsal alanlar yer almaktadır. Ayrıca MS 4. yüzyıla tarihlenen ve Hristiyanlık dünyası için büyük önem taşıyan, İncil'de adı geçen Yedi Kilise'den biri olan Laodikeia Kilisesi, kentteki en hassas restorasyon ve koruma alanlarından birini oluşturmaktadır.

Tripolis (Tripolis ad Maeandrum)

Denizli'nin Buldan ilçesi, Yenicekent Mahallesi sınırlarında, Menderes Nehri kıyısında yer alan Tripolis, Lidya, Karya ve Frigya bölgelerinin kesişim noktasında kurulmuş stratejik bir sınır kentidir. Helenistik dönemde kurulan kent, Roma Dönemi'nde tarım, mermer ticareti ve dokumacılık sayesinde gelişimini zirveye taşımıştır. Tripolis'te sürdürülen kazılarda, sütunlu caddeler, anıtsal çeşme, kamu binaları, tiyatro ve hamam yapıları gün ışığına çıkarılmıştır. Kentin nehir taşkınları ve depremler nedeniyle kalın bir alüvyon tabakası altında kalmış olması, mimari elemanların ve küçük buluntuların günümüze kadar oldukça iyi korunmasını sağlamıştır.

Uzman Değerlendirmesi