Giriş

Arkeoloji dünyası, Anadolu'nun zengin topraklarından gelen yeni bir keşifle hareketlendi. Düzce Belediyesi’nin destekleri ve Düzce Müze Müdürlüğü başkanlığında yürütülen Prusias ad Hypium Antik Kenti kazılarında, özellikle üniversite öğrencilerinin aktif katılımıyla gerçekleştirilen çalışmalarda olağanüstü sanatsal niteliğe sahip mermer buluntulara ulaşıldı. Antik tiyatronun sahne binası (scaenae frons) yakınlarında yoğunlaşan kazılarda elde edilen bu eserler, sadece akademik çevrelerde değil, popüler bilim meraklıları arasında da büyük bir heyecan yarattı.

Kazı alanında stajyer ve araştırmacı olarak görev yapan arkeoloji öğrencilerinin titiz fırça darbeleriyle gün yüzüne çıkarılan buluntular, Roma İmparatorluğu'nun eyaletlerindeki heykel sanatı ve mimari süsleme programlarının ne denli gelişmiş olduğunu bir kez daha kanıtlıyor. Buluntuların detaylarındaki işçilik kalitesi, antik dönem ustalarının mermer üzerindeki hakimiyetini ve kentin o dönemdeki ekonomik refahını açıkça ortaya koyuyor.

Tarihsel ve Arkeolojik Bağlam

Prusias ad Hypium, antik Bithynia bölgesinin en önemli kentlerinden biri olarak bilinir. MÖ 3. yüzyılda Bithynia Kralı I. Prusias tarafından tahkim edilen kent, daha sonra Roma egemenliğine girerek gelişimini sürdürmüştür. Kentin en görkemli yapılarından biri olan antik tiyatro, Helenistik Dönem'de inşa edilmeye başlanmış, ancak günümüze ulaşan mimari elemanlarının büyük bölümünü Roma İmparatorluk Dönemi'ndeki (özellikle MS 1. ve 2. yüzyıllar) genişletme ve süsleme çalışmalarına borçludur.

Son kazılarda elde edilen buluntular, tiyatronun sahne binasının yıkılmasıyla oluşan dolgu tabakasının altında korunmuştur. Bu durum, eserlerin stratigrafik (tabakasal) açıdan tarihlendirilmesini kolaylaştırmakta ve MS 3. veya 4. yüzyıldaki olası bir deprem ya da yıkım evresine işaret etmektedir. Bulunan mermer başlar ve kabartmalar, Antoninler veya Severuslar dönemi heykel tıraşlık ekollerinin karakteristik özelliklerini taşımaktadır. Saç buklelerindeki derin matkap (dril) kullanımı, göz bebeklerinin işleniş biçimi ve yüzdeki idealize edilmiş ifade, bu dönemlerin sanatsal üslubuyla birebir örtüşmektedir.

Uzman Değerlendirmesi

Kazı ekibinden elde edilen bilgilere göre, buluntuların üzerindeki ince temizlik ve belgeleme çalışmaları laboratuvar ortamında devam etmektedir. Üç boyutlu tarama (photogrammetry) yöntemleriyle dijitalleştirilen eserler, dünya genelindeki diğer Roma dönemi heykel buluntularıyla karşılaştırmalı analize (tipolojik analiz) tabi tutulacaktır. Bu sayede, eserlerin yerel bir atölyede mi üretildiği yoksa ithal mi edildiği sorusu da yanıt bulacaktır.