Giriş

İstanbul'un kültürel ve arkeolojik peyzajının en köklü kurumlarından biri olan İstanbul Arkeoloji Müzeleri, uzun süredir devam eden restorasyon süreçlerinde önemli bir virajı daha geride bıraktı. Kompleksin üç ana binasından biri olan ve Yakın Doğu arkeolojisi açısından küresel ölçekte benzersiz bir koleksiyona sahip olan Eski Şark Eserleri Müzesi, deprem güçlendirme, konservasyon ve modern müzecilik kriterlerine uygun teşhir-tanzim çalışmalarının tamamlanmasıyla yeniden ziyarete açıldı.

Müze binası, yalnızca içinde barındırdığı eserlerle değil, bizzat kendi mimari tarihiyle de Osmanlı modernleşmesinin ve müzecilik ekolünün somut bir belgesidir. 1883 yılında ünlü mimar Alexandre Vallaury tarafından Sanayi-i Nefise Mektebi (Güzel Sanatlar Akademisi) olarak inşa edilen yapı, Osman Hamdi Bey'in vizyonuyla şekillenmiş ve daha sonra Yakın Doğu eserlerinin sergilendiği bir müzeye dönüştürülmüştür.

Tarihsel ve Arkeolojik Bağlam

Eski Şark Eserleri Müzesi'nin koleksiyonu, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde, imparatorluk sınırları dahilinde gerçekleştirilen arkeolojik kazılardan elde edilen buluntulardan oluşmaktadır. Bu bağlamda Mezopotamya, Suriye, Filistin, Mısır ve Arap Yarımadası gibi geniş bir coğrafyanın İslam öncesi dönemlerine ait eserler İstanbul'da bir araya getirilmiştir. Müze, kronolojik ve coğrafi olarak dört ana bölüme ayrılmaktadır: Mezopotamya, Anadolu, Mısır ve Arap Yarımadası.

Koleksiyonun en dikkat çekici unsurlarının başında, çivi yazılı tablet arşivi gelmektedir. Yaklaşık 75.000 çivi yazılı tableti barındıran bu arşiv, insanlık tarihinin ilk yazılı yasalarını, edebi metinlerini ve diplomatik yazışmalarını içerir. Bunlar arasında en bilineni, MÖ 1274 yılında Hitit İmparatorluğu ile Mısır Krallığı arasında gerçekleşen Kadeş Savaşı sonrasında imzalanan ve tarihin ilk yazılı barış antlaşması olarak kabul edilen Kadeş Antlaşması'nın kil tablet kopyasıdır.

Ayrıca, Babil'in ünlü İştar Kapısı'na ait sırlı tuğla kabartmaları, aslan figürleri ve ejderha tasvirleri, Geç Hitit dönemine ait anıtsal bazalt heykeller ve Nippur coğrafya tableti gibi dünya arkeoloji literatüründe referans kabul edilen pek çok eser bu müzede sergilenmektedir. Eserlerin sergilenme biçimi, Mezopotamya ve Anadolu'daki devletleşme süreçlerini, inanç sistemlerini ve günlük yaşam pratiklerini bilimsel bir metodolojiyle ziyaretçiye aktarmayı hedeflemektedir.

Uzman Değerlendirmesi