Giriş

Karadeniz Bölgesi'nin önemli arkeolojik merkezlerinden biri olan Karabük’ün Eskipazar ilçesindeki Hadrianapolis antik kentinde sürdürülen kazı çalışmaları, kentin nekropol (mezarlık) alanlarındaki çeşitliliği ortaya koymaya devam ediyor. Karabük Üniversitesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyelerinin bilimsel koordinatörlüğünde yürütülen çalışmalarda, yaklaşık 1.750 yıl öncesine (MS 3. yüzyıl) tarihlenen bir küp mezar (pithos) keşfedildi. Büyük bir depolama çömleğinin mezar olarak yeniden kullanılmasıyla oluşturulan bu yapı, antik kentteki alt ve orta gelir grubuna mensup bireylerin defin ritüellerine dair somut kanıtlar sağlıyor.

Tarihsel ve Arkeolojik Bağlam

Hadrianapolis, Roma İmparatoru Hadrianus döneminde (MS 117-138) imar edilerek önem kazanmış ve Geç Antik Çağ ile Erken Bizans dönemlerinde bölgenin en önemli dinsel ve idari merkezlerinden biri haline gelmiştir. Kentte daha önce ortaya çıkarılan mozaikli kiliseler, hamamlar, savunma yapıları ve villalar, buranın yüksek bir refah seviyesine sahip olduğunu göstermekteydi. Ancak son nekropol kazıları, kentin yalnızca elit tabakasına değil, aynı zamanda sıradan halkın yaşam ve ölüm pratiklerine de odaklanılması gerektiğini gösteriyor.

Arkeoloji literatüründe "pithos gömü" olarak adlandırılan küp mezarlar, aslında Tunç Çağı'ndan itibaren Anadolu coğrafyasında yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Genellikle zeytinyağı, şarap veya tahıl gibi tarımsal ürünleri depolamak amacıyla üretilen bu devasa pişmiş toprak kaplar, işlevlerini yitirdiklerinde ya da ekonomik yetersizlikler nedeniyle hazır bir tabut işlevi görerek mezara dönüştürülüyordu. Hadrianapolis'te bulunan 1.750 yıllık bu örnek, Roma İmparatorluğu'nun geç evrelerinde dahi bu pratik ve ekonomik gömü geleneğinin taşrada aktif bir şekilde sürdürüldüğünü kanıtlamaktadır.

Uzman Değerlendirmesi