2026 Öğrenci Affında Lisansüstü Yatay Geçiş: Arkeoloji Öğrencileri İçin Kritik Şartlar

7592 sayılı Kanun kapsamında yeniden öğrencilik hakkı kazanan lisansüstü öğrenciler başka bir üniversiteye yatay geçiş için başvurabilecek. Ancak öğrenci affı, üniversite değiştirme hakkını otomatik olarak sağlamıyor. En az bir yarıyılı başarıyla tamamlama, program eşdeğerliği ve hedef üniversitenin kabul koşulları geçerliliğini koruyor.

9 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7592 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na Geçici 85. madde eklendi. Düzenleme, kapsam dışında bırakılan durumlar hariç olmak üzere, üniversitelerle ilişiği kesilen veya kayıt hakkı kazandığı hâlde kayıt yaptıramayan kişilere yeniden öğrencilik hakkı tanıdı.

Önce eski üniversitede öğrencilik hakkı kazanılmalı

Yükseköğretim Kurulunun uygulama ilkelerine göre lisansüstü programdan ilişiği kesilen kişinin öncelikle ayrıldığı yükseköğretim kurumuna başvurarak yeniden öğrencilik statüsü kazanması gerekiyor. Başka bir üniversiteye yatay geçiş başvurusu ancak bu aşamadan sonra yapılabiliyor.

Hedef üniversite; öğrencinin transkriptini, önceki programını, başarı durumunu, ALES ve yabancı dil belgelerini, programların eşdeğerliğini ve kendi senatosunca belirlenen diğer koşulları inceleyebiliyor.

En az bir başarılı yarıyıl şartı devam ediyor

Yürürlükteki Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 32. maddesi, başka bir lisansüstü programda en az bir yarıyılı tamamlamış başarılı öğrencinin eşdeğer diploma programına yatay geçiş yoluyla kabul edilebileceğini düzenliyor.

Bu nedenle yüksek lisans programına kayıt yaptırmış ancak hiç ders almamış veya başarılı bir yarıyıl oluşturamamış öğrenciler, kural olarak lisansüstü yatay geçişin temel şartını karşılamıyor. Öğrenci affı bu eksikliği kendiliğinden ortadan kaldırmıyor.

Süleyman Demirel Üniversitesi tarafından yayımlanan 7592 sayılı Kanun uygulamasında da en az bir yarıyılın tamamlanması ve alınan derslerden başarılı olunması isteniyor. Üniversite ayrıca tezli yüksek lisans için en az 2,50/4,00, doktora için en az 3,00/4,00 başarı ortalaması arıyor. Bu puanların bütün üniversiteler için ortak olmadığı, her üniversitenin daha farklı veya yüksek koşullar belirleyebileceği unutulmamalı.

2026’da yüzde 80 program eşdeğerliği şartı getirildi

15 Ocak 2026’da yapılan yönetmelik değişikliğiyle lisansüstü yatay geçişlerde “eşdeğer diploma programı” şartı açık biçimde düzenlendi. Buna göre:

• İsimleri aynı olan lisansüstü programlar eşdeğer kabul edilebiliyor.
• İsimleri farklı programların içeriklerinin en az yüzde 80 oranında aynı olması gerekiyor.
• Yüzde 80 içerik benzerliğine hedef üniversitenin enstitü yönetim kurulu karar veriyor.

Bu düzenleme arkeoloji öğrencileri açısından özellikle önemli. Örneğin “Sualtı Arkeolojisi” ile “Arkeoloji” veya “Klasik Arkeoloji” yüksek lisans programlarının aynı bilim alanı içinde bulunması, bu programların otomatik olarak eşdeğer kabul edileceği anlamına gelmiyor. Ders içerikleri enstitü tarafından karşılaştırılıyor.

Arkeoloji ve Sualtı Arkeolojisi öğrencileri hangi seçeneklere sahip?

İzmir’de Ege Üniversitesi bünyesinde Sualtı Arkeolojisi Tezli Yüksek Lisans Programı bulunuyor. Programın yayımlanan bilgilerinde yatay geçiş için aynı disiplinde kayıtlı olma ve en az bir yarıyılı başarıyla tamamlama şartı açıkça belirtiliyor.

Dokuz Eylül Üniversitesi Sualtı Arkeolojisi Programı ise batık gemiler, antik limanlar, deniz jeoarkeolojisi, arkeojeofizik, konservasyon, CBS ve sualtı kültür mirasının yönetimi gibi alanlara odaklanıyor.

Program adının “Arkeoloji” olduğu üniversitelere yapılacak başvurularda ise önceki Sualtı Arkeolojisi programının ders içerikleri incelenerek yüzde 80 eşdeğerlik şartının karşılanıp karşılanmadığına karar verilmesi gerekiyor.

Başarılı yarıyılı bulunmayan öğrenciler ne yapabilir?

1. Af başvurusunu süresinde yapmak: Yeniden öğrencilik hakkının korunması için ilişiğin kesildiği üniversiteye başvurulabilir.
2. Bir yarıyılı başarıyla tamamlamak: Eski programda ders alıp başarılı bir transkript oluşturulduktan sonra ilan edilecek yatay geçiş dönemleri takip edilebilir.
3. Yeni öğrenci olarak başvurmak: Hedef üniversitenin yüksek lisans programına yeniden başvuru yapılabilir. Bu işlem yatay geçiş olmadığı için bir yarıyıl tamamlama şartına tabi değildir; ancak ALES, yabancı dil, lisans alanı, mülakat ve diğer kabul koşulları uygulanır.
4. Yazılı eşdeğerlik görüşü istemek: Program isimleri farklıysa başvuru masrafı ve zaman kaybı yaşanmaması için hedef enstitüden ders içerikleri üzerinden ön değerlendirme istenebilir.

Daha önce aftan yararlananlar yeniden başvurabilir mi?

7592 sayılı Kanunda, daha önceki bir öğrenci affından yararlanmış kişileri yalnızca bu nedenle kapsam dışında bırakan bir hüküm bulunmuyor. Üniversitelerin yayımladığı sıkça sorulan sorular metinlerinde de daha önce aftan yararlanmış olmanın tek başına engel olmadığı belirtiliyor.

Bununla birlikte her başvuru; ilişik kesme tarihi, ilişik kesme nedeni, öğrenci dosyası ve Kanunda sayılan kapsam dışı durumlar yönünden ilgili üniversite tarafından inceleniyor.

Af başvurusu için son tarih ne zaman?

Genel başvurular için son tarih 9 Aralık 2026 mesai bitimi. Başvuru, önceden kayıtlı olunan veya kayıt hakkı kazanılan üniversitenin duyurduğu resmî kanal üzerinden yapılmalı.

Üniversiteler güz ve bahar döneminde öğrenime başlatma, yatay geçiş, intibak ve kayıt işlemleri için daha erken kurum içi takvimler açıklayabiliyor. Bu nedenle yalnızca 9 Aralık tarihine güvenilmemesi; ilgili üniversitenin öğrenci işleri ile enstitü duyurularının ayrıca takip edilmesi gerekiyor.

Arkeolojik Değerlendirme

Arkeoloji alanında lisansüstü programların ve uzmanlık dallarının sınırlı sayıda üniversitede bulunması, öğrencilerin şehir veya kurum değiştirme ihtiyacını artırıyor. Ancak öğrenci affı yalnızca eğitime dönüş imkânı sağlıyor; akademik hareketliliğin önündeki başarılı yarıyıl, program eşdeğerliği, kontenjan ve kabul koşullarını kaldırmıyor.

Özellikle Sualtı Arkeolojisi, Arkeometri, Klasik Arkeoloji, Protohistorya ve Ön Asya Arkeolojisi gibi programlar arasındaki geçişlerde yalnızca bölüm adlarına bakılmaması gerekiyor. Ders planlarının, uygulama içeriklerinin ve program yeterliliklerinin enstitü tarafından karşılaştırılması belirleyici olacak.

Lisansüstü eğitim seçeneklerinin çeşitlenmesi önemli olmakla birlikte, bu eğitimin arkeologların çalışma ve istihdam koşullarından bağımsız değerlendirilemeyeceğine ilişkin ayrıntılı analizimize Arkeologlar Neden Mesleklerini Yapamıyor? başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Arkeoloji.Biz’de İlgili Yazılar

• Arkeologlar Neden Mesleklerini Yapamıyor?
• Sualtı arkeolojisiyle ilgili içerikler
• Arkeoloji eğitimiyle ilgili içerikler

Sıkça Sorulan Sorular

Öğrenci affı başka üniversiteye doğrudan geçiş hakkı verir mi?

Hayır. Af, öncelikle eski üniversitede yeniden öğrencilik hakkı sağlar. Yatay geçiş için ayrıca başvuru yapılması ve ilgili üniversitenin şartlarının karşılanması gerekir.

Yüksek lisansta hiç ders almayan öğrenci yatay geçiş yapabilir mi?

Kural olarak hayır. Lisansüstü yatay geçiş için en az bir yarıyılın başarıyla tamamlanması gerekir. Hiç ders alınmamışsa başarılı öğrenci ve başarılı yarıyıl şartı karşılanamaz.

Sualtı Arkeolojisinden Arkeoloji yüksek lisansına geçilebilir mi?

Program adları farklı olduğu için otomatik geçiş yapılamaz. Hedef üniversitenin enstitü yönetim kurulunun program içeriklerinin en az yüzde 80 oranında aynı olduğuna karar vermesi gerekir.

Daha önce öğrenci affından yararlananlar 7592 sayılı Kanundan yararlanabilir mi?

Daha önce aftan yararlanmış olmak tek başına engel değildir. Ancak kişinin ilişik kesme nedeni ve Kanundaki diğer şartlar üniversite tarafından ayrıca incelenir.

Af başvurusu için son tarih nedir?

Genel son başvuru tarihi 9 Aralık 2026 mesai bitimidir. Üniversitelerin güz veya bahar döneminde başlama ve yatay geçiş için daha erken kurum içi takvimleri olabilir.

Kaynaklar

• YÖK – 7592 Sayılı Kanun ve Geçici Madde 85 Uygulama İlkeleri
• Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin güncel yatay geçiş hükümleri
• Süleyman Demirel Üniversitesi – Af kapsamında lisansüstü yatay geçiş şartları
• Ege Üniversitesi – 2026-2027 af yatay geçiş işlemleri
• Ege Üniversitesi – Sualtı Arkeolojisi Tezli Yüksek Lisans Programı
• Dokuz Eylül Üniversitesi – Sualtı Arkeolojisi Programı
• Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi – 7592 sayılı öğrenci affı SSS