Giriş

Çanakkale’nin doğusunda yer alan Biga ilçesi, antik dönemden Orta Çağ'a uzanan süreçte askeri, ticari ve kültürel yolların kesişim noktasında bulunuyordu. Son dönemde bölgede gerçekleştirilen yüzey araştırmaları ve arkeolojik incelemeler, yerel basında "bin yıllık basamaklar" olarak yankı bulan anıtsal taş yapı kalıntılarını yeniden gündeme taşıdı. Bu kalıntılar, sadece yerel bir mimari unsur olmanın ötesinde, Güney Marmara ile Kuzey Ege arasındaki geçiş koridorunu kontrol eden yerleşimlerin mekânsal organizasyonunu anlamak açısından büyük önem arz ediyor.

Arkeolojik yüzey araştırmaları, toprak üstünde kalan mimari ögelerin haritalandırılması ve tarihlendirilmesi için en temel yöntemlerden biridir. Biga'da belgelenen taş basamaklar ve ilişkili duvar yapıları, bölgedeki yerleşim sürekliliğini ve Geç Bizans (Doğu Roma) dönemindeki tahkimat veya kutsal alan mimarisini aydınlatabilecek niteliktedir.

Tarihsel ve Arkeolojik Bağlam

Biga Yarımadası (antik Troas bölgesi), Granikos (Biga Çayı) vadisi boyunca uzanan verimli toprakları ve Çanakkale Boğazı'na yakınlığı nedeniyle tarih boyunca yoğun yerleşime sahne olmuştur. Bölge, Büyük İskender’in Perslere karşı kazandığı Granikos Savaşı (MÖ 334) gibi dünya tarihini değiştiren askeri olayların yanı sıra Parion, Priapos ve Lampsakos gibi önemli antik kentlerin etki alanında yer almaktadır.

Söz konusu "bin yıllık" olarak tarihlendirilen taş basamaklar, kronolojik olarak MS 11. ila 13. yüzyıllar arasına, yani Bizans İmparatorluğu'nun bölgedeki savunma ve idari ağlarını güçlendirdiği döneme işaret etmektedir. Bu dönemde Kuzeybatı Anadolu, Latin istilası ve sonrasındaki bölgesel çatışmalar nedeniyle yoğun bir tahkimat faaliyetine sahne olmuştur. Tespit edilen basamakların, dik bir yamaç üzerine kurulu bir gözetleme kulesine, küçük bir kale yerleşimine (kastron) veya dönemin manastır komplekslerinden birine ait olması kuvvetle muhtemeldir.

Arkeologlar, bu tür taş basamakların inşasında kullanılan işçilik tekniklerini ve taş türlerini (genellikle yerel andezit veya granit) inceleyerek, yapının inşa edildiği dönemin ekonomik gücü ve mühendislik becerisi hakkında çıkarımlarda bulunabilmektedir. Ayrıca, basamakların çevresinde bulunan seramik kırıkları (terra sigillata veya sırlı Bizans seramikleri), yapının kullanım evrelerinin kesinleştirilmesinde en güvenilir stratigrafik verileri sağlamaktadır.

Uzman Değerlendirmesi