Giriş

Türkiye sınırları içerisinde yer alan binlerce arkeolojik sit alanının bir kısmı, Osmanlı döneminden kalan tapular veya erken Cumhuriyet dönemindeki kadastro çalışmaları nedeniyle şahıs mülkiyetinde kalmıştır. Bu alanların en bilinenlerinden biri olan Muğla'nın Milas ilçesi, Boğaziçi Mahallesi sınırlarında konumlanan Bargilya Antik Kenti, sahipleri tarafından internet siteleri üzerinden satışa çıkarılmasıyla kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, anayasal bir zorunluluk olan kültürel varlıkların korunması ilkesi gereğince, bu tür alanların kamulaştırılması için "trampa" (taşınmaz mal takası) yöntemini devreye soktu. Alınan son kararla birlikte Bargilya, hazine arazileriyle takas edilmek üzere resmi programa dahil edildi.

Tarihsel ve Arkeolojik Bağlam

Bargilya (Bargylia), antik Karia bölgesinin önemli liman kentlerinden biridir. Mitolojik anlatılara göre kent, Bellerophon tarafından, kanatlı atı Pegasus'tan düşerek ölen arkadaşı Bargylos'un anısına kurulmuştur. MÖ 5. yüzyılda Attika-Delos Deniz Birliği'ne üye olan kent, Helenistik ve Roma dönemlerinde gelişimini sürdürmüştür. Bugün alanda yüzeyde görülebilen kalıntılar arasında Helenistik döneme tarihlenen bir tiyatro, tapınak temelleri, sur duvarları, Roma dönemi hamam kalıntıları ve geniş bir nekropol alanı yer almaktadır.

Bargilya'nın arkeolojik açıdan en dikkat çekici özelliklerinden biri, Artemis Cindyas Tapınağı'na ev sahipliği yapmasıdır. Antik coğrafyacı Strabon, bu tapınaktaki Artemis heykelinin açık havada durmasına rağmen üzerine yağmur ve kar yağmadığına inanıldığını aktarır. Kentin I. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilmiş olması, üzerinde herhangi bir tarımsal faaliyet veya yapılaşma gerçekleştirilmesini yasal olarak engellemektedir. Ancak mülkiyetin şahıslarda olması, bilimsel kazıların sistematik olarak başlamasının ve alanın bir açık hava müzesi olarak düzenlenmesinin önündeki en büyük engeli oluşturuyordu.

Uzman Değerlendirmesi