Giriş

Anadolu, Asya ve Avrupa kıtaları arasında bir köprü görevi görerek insanlığın yayılım süreçlerinde her zaman merkezi bir konumda yer almıştır. Ancak bugüne kadar yapılan Paleolitik dönem araştırmaları ağırlıklı olarak Güney ve Güney Doğu Anadolu ile Marmara bölgelerinde yoğunlaşmıştı. Karabük’ün Yenice ilçesinde yürütülen son arkeolojik yüzey araştırmaları, bu coğrafi dağılımdaki eksik halkalardan birini tamamlamaya başladı.

Yenice havzasında tespit edilen yontmataş buluntular, bölgedeki insan varlığının tarihini yüz binlerce yıl geriye çekiyor. Akarsu teraslarında ve doğal sığınak çevrelerinde saptanan bu litik (taş) endüstri ürünleri, Pleistosen (Buzul Çağı) döneminde zorlu çevre koşullarına uyum sağlayan erken insan türlerinin (muhtemelen Homo erectus veya Neanderthal toplulukları) Batı Karadeniz’deki hareketliliğini belgeliyor.

Tarihsel ve Arkeolojik Bağlam

Yenice’de gerçekleştirilen araştırmalarda elde edilen bulgular, tipolojik açıdan Alt ve Orta Paleolitik dönemlere tarihlendirilmektedir. Bu dönemler, insan elinden çıkan ilk standart alet teknolojilerinin geliştiği ve doğadaki hammaddelerin (özellikle çakmaktaşı ve kuarsit) işlenerek işlevsel araçlara dönüştürüldüğü evreleri kapsar.

Bölgede bulunan iki yüzeyli baltalar (biface), kazıyıcılar ve çekirdek parçaları, avcı-toplayıcı grupların bölgedeki fauna (hayvan varlığı) ve floradan yararlanmak üzere geçici kamp alanları kurduğunu göstermektedir. Yenice’nin zengin su kaynakları ve mikroklima özellikleri, buzul dönemlerinin sert iklim koşullarında dahi bu vadilerin birer sığınak (refugia) görevi görmüş olabileceğini akla getirmektedir.

Karadeniz bölgesinin yoğun bitki örtüsü ve asidik toprak yapısı, organik kalıntıların günümüze ulaşmasını zorlaştırsa da, taş aletlerin dayanıklı yapısı bu eski yerleşim modellerini anlamamız için en güvenilir veri kaynağını oluşturmaktadır. Yenice buluntuları, Yarımburgaz Mağarası ve Karain Mağarası gibi Anadolu’nun anahtar Paleolitik merkezleri arasındaki göç rotalarının Karadeniz dağ silsilelerini de kapsadığını kanıtlamaktadır.

Uzman Değerlendirmesi