Jamaika'da Sualtı Arkeolojisi: UTC Öğrencilerinin Port Royal Keşifleri Discovery Channel'da

Ağustosta haber oldu, araştırma Mart 2026’da yapıldı

University of Tennessee at Chattanooga’nın 12 Ağustos 2026 tarihli haberine göre Andrew J. Van Slyke, öğrenciler Tom Laufenberg ve Faith Johnson ile gönüllülerden oluşan ekip Mart ayında Jamaika’da saha çalışması yürüttü. Çalışma Jamaica National Heritage Trust izniyle gerçekleştirildi ve Jamaikalı yerel ortaklarla birlikte yürütüldü.

Discovery Channel’ın Expedition Unknown programı araştırmayı belgeledi. “Sunken City of Pirates” adlı bölüm 15 Temmuz 2026’da yayımlandı. Dolayısıyla Ağustos tarihli üniversite haberi yeni başlayan bir Ağustos kazısını değil, Mart sahasının sonuçlarını ve televizyon belgeselini gündeme taşıyor.

İki tarihsel belge Black Bart’ın kayıp gemilerine götürdü

Araştırmanın çıkış noktası 18. yüzyıldan iki belgeydi: HMS Swallow komutanı ve korsan avcısı Kaptan Chaloner Ogle’ın 1722 tarihli yazışması ile 1724 tarihli Kingston Harbour haritası. Bu belgeler, Bartholomew Roberts’ın ele geçirilen gemilerinin Port Royal çevresindeki olası son konumlarını daraltmak için kullanıldı.

UTC’nin 2026 Spring Research and Arts Conference özetine göre araştırmacılar özellikle Great Ranger, Little Ranger ve Royal Fortune ile ilişkilendirilebilecek batıkları uzaktan algılama ve dalış yoluyla araştırmayı hedefledi.

Sonar, deniz manyetometresi ve fotogrametri birlikte kullanıldı

Ekip dalışa başlamadan önce Kingston Harbour’da sonar ve deniz manyetometresi verileri topladı. Amaç deniz tabanı üzerindeki ve sediment altında kalmış olabilecek anomalileri belirlemekti.

Daha sonra seçilen noktalar dalgıçlar tarafından incelendi. UTC’de sualtı arkeoloğu ve fotogrametri uzmanı Hunter Whitehead, yüzlerce sualtı fotoğrafını birleştirerek batıkların ayrıntılı üç boyutlu modellerini hazırladı. Bu yaklaşım, fiziksel müdahaleyi azaltırken alanların karşılaştırılabilir ve ölçülebilir dijital kaydını oluşturuyor.

Beklenmeyen sonuç: HMS Aboukir

Araştırmanın en güvenli ve dikkat çekici sonuçlarından biri, HMS Aboukir kalıntılarının tanımlanması oldu. UTC’ye göre İngiliz savaş gemisi 1881’de parçalanmış ve o tarihten sonra kesin konumu belirlenememişti.

Bu buluntu araştırmanın başlangıçtaki “korsan gemileri” hedefinden farklı olsa da Port Royal’ın denizcilik tarihinin 17. ve 18. yüzyıllarla sınırlı olmadığını gösteriyor. Liman, İngiliz sömürge yönetimi ve Kraliyet Donanması için daha sonraki dönemlerde de stratejik önemini korudu.

Great Ranger bulundu mu? Henüz kesin değil

UTC açıklamasında Faith Johnson’ın “suspected Great Ranger site” olarak tanımlanan alanda fotoğraf ve ölçüm çalışması yaptığı belirtiliyor. Buradaki kritik kelime “suspected”, yani olası.

Batığın Great Ranger olduğunun doğrulanması için gemi mimarisi, tarihsel konum ve malzeme kültürü gibi verilerin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle “Black Bart’ın gemisi bulundu” başlığı bilimsel olarak henüz erken.

“160 acre batık kent tarandı” demek neden tam doğru değil?

UTC verilerine göre ekip batık kent üzerinde yaklaşık 21 acre ve Salt Pan Hill yakınında 140 acre’dan fazla alanı taradı. Toplam çalışma alanı 160 acre’ın üzerinde.

Ancak bu toplamın tamamı 1692’de batan kentin şehir dokusu değil. Dolayısıyla “160 acre büyüklüğündeki batık kent tarandı” ifadesi coğrafi kapsamı yanlış yansıtır.

Port Royal yalnız “korsan kenti” değildi

Port Royal popüler kültürde korsanlarla özdeşleştirilse de UNESCO’nun değerlendirmesi daha geniş bir tarihsel çerçeve ortaya koyuyor. Kent 17. yüzyılda İngiliz sömürge düzeninin önemli limanlarından, ticaret ve askeri merkezlerinden biriydi. Aynı zamanda Atlantik ticaret ağlarının ve zorla taşınan Afrikalıların ticaretinin bir parçasıydı.

7 Haziran 1692’deki şiddetli deprem kentin büyük bölümünü su ve kum altında bıraktı. Sediment altında kalan sokaklar ve yapılar, gündelik yaşamın arkeolojik bağlamlarını olağanüstü derecede korudu. Texas A&M University, Jamaica National Heritage Trust ve Institute of Nautical Archaeology ekipleri özellikle 1981–1990 arasında batık şehirde kapsamlı kazılar yürüttü.

Port Royal 2025’te UNESCO Dünya Mirası oldu

The Archaeological Ensemble of 17th Century Port Royal, UNESCO Dünya Miras Komitesinin 2025’teki 47. oturumunda Dünya Miras Listesi’ne kaydedildi. Alan kriter (iv) ve (vi) kapsamında değerlendirildi.

UNESCO statüsü yalnız deniz altındaki kalıntıları değil, 17. yüzyıl Port Royal’ının karadaki ve sualtındaki arkeolojik bileşenlerini birlikte kapsıyor. Bu nedenle “UNESCO’ya alınan batık korsan şehri” ifadesi yerine 17. yüzyıl Port Royal arkeolojik bütünü tanımı daha doğru.

Arkeolojik Değerlendirme