Çekya’da Otoyol Kazılarında Dev Keşif: Tunç Çağı’ndan Roma Dönemi’ne Kesintisiz Yerleşim
Giriş ve Kazı Konumu
Modern altyapı projeleri kapsamında yürütülen önleyici kurtarma kazıları, Bohemya havzasının Demir Çağı yerleşim dokusuna dair somut veriler sağladı. Çekya’da D35 otoyolu inşaatı öncesinde Plotiště nad Labem ile Sadová arasındaki kesitte gerçekleştirilen saha çalışmaları, 2023–2025 döneminde Hradec Králové Üniversitesi (UHK) Felsefe Fakültesi Arkeoloji Bölümü, Doğu Bohemya Müzesi (MVČ) ve Archaia şirketi uzmanlarının ortaklığında yürütülerek tamamlandı.
Araştırmalar, yaklaşık 35 hektarlık geniş bir alana yayılan bir yerleşimin varlığını ortaya çıkardı. Müze ve üniversite tarafından yapılan resmi açıklamalara göre yerleşim, en güçlü gelişim evresini MÖ 2. yüzyılda yaşadı ve dönemin Kelt toplulukları için hem yoğun bir üretim alanı hem de bölgesel pazar merkezi olarak hizmet verdi.
Doğrulanmış La Tène Bulguları: Fırınlar, Kehribar ve Sikkeler
Plotiště–Sadová kesitinde tamamlanan kazılarda elde edilen veriler, La Tène kültürünün zanaat faaliyetleri ve değişim araçları açısından üç temel bulgu grubunu kesinleştirdi:
1. Seramik Üretimi ve 10 Çömlekçi Fırını
Yerleşim alanı genelinde belgelenen 10 adet çömlekçi fırını, yerleşimin uzmanlaşmış seramik üretimi gerçekleştirdiğini kanıtladı. Çömlekçi çarkı kullanılarak üretilen kaliteli seramik kaplar, alanın yerel ölçekte belirgin bir imalat kapasitesine sahip olduğunu gösterdi.
2. Kehribar Buluntuları ve Uzak Mesafeli Bağlantılar
Kazı sahasında binlerce parça kehribar belgelendi. Baltık bölgesinden güneye yönelen antik Kehribar Yolu ile doğrudan ilişkili olan bu yoğun buluntu topluluğu, yerleşimin uzun mesafeli hammadde dolaşımında önemli bir temas noktası olduğunu doğruladı.
3. Altın ve Gümüş Kelt Sikkeleri
Alanın parasal niteliği, yüzlerce örnekle temsil edilen Kelt altın ve gümüş sikke buluntularıyla somutlaştı. Değerli madenlerden basılan bu sikkeler, yerleşimin MÖ 2. yüzyılda yoğun takas ve ticaret faaliyetlerinin gerçekleştiği bir pazar merkezi rolü üstlendiğini gösterdi.
Arkeolojik Değerlendirme
Arkeolojik Değerlendirme: Plotiště–Sadová hattında tespit edilen 35 hektarlık yerleşim, Doğu Bohemya havzasının Geç Demir Çağı'ndaki üretim ve değişim dinamiklerini belgeleyen somut bir merkezdir. Açığa çıkarılan 10 fırın, binlerce kehribar parçası ve yüzlerce sikke; yerleşimin MÖ 2. yüzyılda bölgesel bir pazar ve zanaat odağı olarak işlev gördüğünü teyit etmektedir. Kazı ekibinin açıkladığı üzere, alandan çıkarılan buluntuların ayrıntılı laboratuvar ve malzeme analizlerinin önemli bir bölümü ilerleyen süreçte gerçekleştirilecektir.
2023–2025 kurtarma kazıları, otoyol koridoru altındaki arkeolojik varlığın belgelenerek güvenceye alınmasını sağladı. Kehribar ve sikke buluntuları, yerleşimin uzak mesafeli ticaret ağlarıyla bağlantılı önemli bir merkez olduğunu gösteriyor.
Neyi Biliyoruz? / Neyi Henüz Bilmiyoruz?
D35 kurtarma kazılarına ilişkin doğrulanmış bilimsel veriler ile ileri araştırmaları gerektiren açık noktalar şu şekildedir:
- Kazılar 2023–2025 arasında UHK, MVČ ve Archaia tarafından yürütülerek tamamlanmıştır.
- Yerleşim yaklaşık 35 hektarlık alana yayılmaktadır.
- En güçlü evresi MÖ 2. yüzyıla tarihlenmektedir.
- Alanda 10 adet çömlekçi fırını açığa çıkarılmıştır.
- Binlerce kehribar parçası ile yüzlerce altın ve gümüş Kelt sikkesi bulunmuştur.
- Yerleşimin ayrıntılı gelişim kronolojisi, nüfusu ve hanelerin örgütlenmesi ileri analizlerle açıklığa kavuşacak.
- Kehribarın yerinde işlenmesine ilişkin ayrıntılar kullanılan kurum açıklamasında verilmemektedir.
- Yerleşimin sona erme nedenleri kesinleşmiş değildir.
İlgili Yazılar
- Çekya'da Tunç Çağı'ndan Roma Dönemi'ne Uzanan Çok Katmanlı Yerleşim Alanı Keşfedildi
- Çekya'da Tunç Çağı'ndan Roma Dönemi'ne Işık Tutan Olağanüstü Arkeolojik Buluntular
- Sebaste Antik Kenti’nde Roma’dan Bizans’a: Opus Spicatum Döşeme Ne Anlatıyor?
- Aspendos’ta 2.400 Yıllık Sandık Mezar: Buluntular Güreşçi Olasılığına İşaret Ediyor
- Pompeii'de Roma Dönemi Tıbbına Dair Yeni Kanıtlar: Cerrahi Aletler ve Hekim Mezarı
Doğrulanmış Kaynakça
Sık Sorulan Sorular
D35 otoyolu kazıları hangi kurumlar tarafından ve ne zaman yürütüldü?
Kazılar, 2023–2025 yılları arasında Hradec Králové Üniversitesi (UHK), Doğu Bohemya Müzesi (MVČ) ve Archaia şirketi ortaklığında yürütülerek tamamlanmıştır.
Plotiště nad Labem–Sadová kesitinde keşfedilen La Tène yerleşimi ne büyüklüktedir?
Saha araştırmaları, yerleşimin yaklaşık 35 hektarlık geniş bir alana yayıldığını belgelemiştir.
Yerleşimin en güçlü evresi hangi döneme tarihlenmektedir?
Doğu Bohemya Müzesi ve üniversite heyetinin değerlendirmelerine göre yerleşim, en güçlü evresini MÖ 2. yüzyılda yaşamıştır.
Kazılarda ortaya çıkarılan başlıca zanaat ve ticaret bulguları nelerdir?
Alanın zanaat ve pazar potansiyelini doğrulayan başlıca bulgular; 10 adet çömlekçi fırını, binlerce parça kehribar buluntusu ile yüzlerce Kelt altın ve gümüş sikkesidir.
